GALATASARAY AVRUPA SAHNESİNE ÇIKIYOR. BİR OKULDAN DOĞAN ASLAN, BİR FUTBOL OKULUNUN KAPISINDA

Galatasaray, Şampiyonlar Ligi serüvenine Sporting deplasmanında başlıyor. Fakat Lizbon’da ölçülecek olan yıldızların şöhreti değil; Osimhen ve Lemina yokken sarı-kırmızılıların cesaretinin birkaç büyük oyuncuya mı, yoksa yerleşmiş bir oyun fikrine mi dayandığı olacak.

Futbol kulüpleri çoğu zaman bir mahallenin, fabrikanın ya da limanın çevresinde doğar. Galatasaray ise bir sınıfta doğdu. Ali Sami Yen ve arkadaşları, Mekteb-i Sultânî’nin sıralarında yalnızca bir takım kurmadılar; “İngilizler gibi toplu halde oynamak, bir renge ve bir isme sahip olmak ve Türk olmayan takımları yenmek” sözleriyle bir Avrupa fikri inşa ettiler. Galatasaray’ın resmî tarih anlatısında⁠ hâlâ duran bu cümle, sarı-kırmızılıların Avrupa maçlarını neden sıradan karşılaşmalar gibi yaşayamadığını anlatır. Yarın akşam bu tarih, bir başka büyük futbol okulunun kapısına gidecek. Sporting yalnızca bir Portekiz kulübü değil; oyuncu yetiştirmeyi sportif faaliyetten kültürel üretime dönüştürmüş bir kurum. Üstelik Şampiyon Kulüpler Kupası tarihinin ilk karşılaşması 4 Eylül 1955’te Sporting ile Partizan arasında oynanmış, turnuva tarihinin ilk golünü Sportingli João Martins atmıştı. Şimdi, Avrupa Kupası’nın o ilk düdüğünden 71 yıl sonra, kıtanın en fazla maç oynayan Türk takımı Galatasaray ile Sporting ilk kez resmî bir karşılaşmada buluşacak.

Şampiyonlar Ligi’nin ilk maçları bir açılıştan çok gümrük kapısına benzer. Takımlar yerel liglerinde biriktirdikleri özgüveni valizlerine koyar; Avrupa ise pasaporttaki armaya değil, bagajdaki oyuna bakar. Galatasaray lige Çorum beraberliğiyle başladıktan sonra üç maç üst üste kazanarak dördüncü haftayı lider tamamladı. Victor Osimhen bu dört karşılaşmada altı gol attı. Sporting ise ilk beş haftayı yenilgisiz geçerken Luis Suárez dört, genç Flávio Gonçalves üç gol buldu. Kulübün resmî maç önü verileri⁠, Alvalade’ye formunu arayan iki takımın değil, yerel ligdeki formunu Avrupa’ya tercüme etmek isteyen iki iddialı ekibin çıkacağını gösteriyor. Fakat Galatasaray, bunu sezonun en etkili oyuncusundan yoksun yapmak zorunda. Osimhen ile Mario Lemina’nın sağ adduktor kas grubunda ileri-orta düzey zorlanma bulunduğu kulübün sağlık raporuyla⁠ açıklandı; Singo’nun da kafilede bulunmaması, Galatasaray’ın ön, orta ve arka hattındaki fizik gücünü aynı anda azaltıyor.

Sarı-kırmızılılar açısından asıl mesele bugünün puan tablosundan çok, geçen sezonun bıraktığı çelişki. Galatasaray İstanbul’da Liverpool’u yenebilen, Juventus karşısında beş gol bulabilen bir Avrupa takımına dönüşürken deplasmanda oynadığı altı Şampiyonlar Ligi maçının beşini kaybetti; yalnızca Ajax’ı mağlup edebildi. Bu keskin ev-deplasman farkı⁠, Lizbon’daki karşılaşmayı sıradan bir ilk hafta maçından çıkarıyor. Galatasaray’ın cevaplaması gereken temel soru şu: İstanbul’daki cesaret seyircinin yarattığı geçici bir ruh hâli mi, yoksa başka ülkelere taşınabilecek kalıcı bir oyun kimliği mi? Çünkü Avrupa’da büyük takım olmak, yalnızca kendi evinde devleşmek değil; gürültünün, zeminin ve alışkanlıkların değiştiği gecelerde de kendine benzeyebilmektir.

Rui Borges’in Sporting’i kâğıt üzerinde 4-2-3-1 görünse de geriden oyun kurarken ön hattını dörtlüyor, orta sahalardan birini savunma çizgisine indirerek üçlü çıkış hazırlıyor ve beklerden birini iç koridora sokuyor. Hücumun son aşamasında rakibin dörtlü savunmasına karşı beş oyuncuyla yerleşmeye çalışıyor. Borges dönemini inceleyen ayrıntılı taktik analiz⁠, bu hareketliliğin iki ayrı sonuç doğurduğunu gösteriyor: Sporting merkezde pas üstünlüğü kuruyor, fakat çok sayıda oyuncuyla hücuma çıktığı için top kayıplarında stoperlerini geniş alanlarda yalnız bırakabiliyor. Bu nedenle Galatasaray’ın Lizbon’daki görevi sürekli önde koşmak değil, doğru anda birlikte öne çıkmak olmalı. Çünkü baskı koşmak değildir; on bir oyuncunun aynı anda verdiği ortak bir karardır. Ön taraftaki oyuncular rakip stoperlere giderken orta saha birkaç metre geride kalırsa, Sporting’in aradığı geçiş koridoru Galatasaray tarafından açılmış olur.

Lizbon ekibinin en büyük ceza sahası tehdidi Luis Suárez. Kolombiyalı forvet geçen sezon 53 maçta 38 gol attı; bunların beşi Şampiyonlar Ligi’nde geldi. Yeni transfer Rodrigo Zalazar ise Braga’daki son lig sezonunu 16 golle tamamladı. UEFA’nın Sporting dosyası⁠, Portekiz temsilcisinin tehlikesinin yalnızca hızdan değil, ceza sahası çevresindeki bitiricilik çeşitliliğinden kaynaklandığını ortaya koyuyor. Maxi Araújo’nun iç koridora girişleri, Geny Catamo’nun geniş alandaki bire birleri ve Zalazar’ın uzaktan şutları Galatasaray savunmasını sürekli karar vermeye zorlayacak. Bu sebeple sarı-kırmızılıların önce topu değil merkezi savunması, baskıyı geri pas, kötü kontrol veya çizgiye sıkışan oyuncu gibi belirli işaretler üzerinden başlatması gerekiyor. Bu maçta belirleyici olan baskının yüksekliği değil, eşzamanlılığı olacak.

Osimhen’in yokluğu ise yalnızca bir golcünün eksikliği değil. Nijeryalı yıldız rakip savunmayı geriye koşturan, uzun topları anlamlı hâle getiren ve takım baskısının ilk ateşini yakan oyuncu. Ancak büyük takımın farkı, olmayan futbolcunun kötü bir taklidini aramamasıdır. Barış Alper’i Osimhen gibi oynatmaya çalışmak, hem Osimhen’i bulamamak hem de Barış’ın gerçek gücünden vazgeçmek olur. Barış santrforda başlarsa sırtı dönük sabit bir hedef değil, Sporting stoperlerinin dışına koşan hareketli bir dokuz olmalı. Onun çapraz koşuları, hücuma çıkan Sporting beklerinin arkasında Yunus, Sané ya da Rafael Leão için ikinci bir geçiş kapısı açabilir. Deniz Gül tercihi ise stoperleri fiziksel olarak meşgul eden, takımı rakip sahaya taşıyan daha klasik bir merkez sunar. Okan Buruk’un son antrenman sonrasına bıraktığı bu karar⁠, yalnızca santrfor seçimi değil; Galatasaray’ın maçı yerleşerek mi, yoksa boşluklara koşarak mı oynayacağının kararıdır.

Lemina’nın yokluğunda orta sahadaki tercih de aynı ölçüde önemli. Torreira’nın yanına Gabriel Sara veya İlkay yerleşirse Galatasaray topu daha nitelikli kullanabilir; Ugochukwu tercihi ise geçiş savunmasına fizik ve direnç kazandırır. Modern taktik literatürün “rest defence” dediği, yani takım hücum ederken geride bıraktığı güvenlik yapısı burada belirleyici olacak. Galatasaray’ın Sporting yarı alanında topu kaybettiği anda merkez ve derinlik kontrolünü en az üç oyuncuyla koruması şart. Çünkü Lizbon’daki mücadele, topa sahipken yapılan gösterişli paslardan çok, top kaybedildikten sonraki ilk beş saniyede kazanılabilir ya da kaybedilebilir.

Rafael Leão’nun dönüşü ise karşılaşmaya ayrı bir duygu katıyor. 2008-2018 yılları arasında Sporting akademisinde yetişen yıldız, yıllar sonra Alvalade’ye sarı-kırmızılı formayla dönüyor. Fakat Leão’yu yalnızca bir hatıra olarak görmek hata olur. Sporting beklerinin ileri çıktığı anlarda oluşacak geniş alanlar onun hızına hazırlanmış bir sahneye dönüşebilir. Asıl mesele Leão’nun maça başlayıp başlamayacağı değil, gücünün hangi dakikalarda en değerli olacağıdır: İlk bölümde Sporting baskısını geriye taşıyacak bir çıkış noktası mı, yoksa yorulan savunmaya karşı son yarım saatin kırıcı silahı mı? Bazen bir yıldızı doğru kullanmak, ona en fazla süreyi değil en doğru zamanı vermektir.

José Alvalade’de ilk 20 dakika maçın psikolojik faizinin belirleneceği bölüm olacak. Sporting’in ilk maç heyecanı, tribünün baskısı ve yüksek başlangıç temposu Galatasaray’ı aceleye sürükleyebilir. Sarı-kırmızılıların burada yapması gereken geriye gömülmek değil; topa sahip olduğu anlarda oyunun hızını düşürmek. Çünkü cesaret yalnızca öne koşmak değildir; bazen binlerce kişinin hızlanmanı beklediği anda sakin kalabilmektir. Espen Eskås’ın yöneteceği karşılaşmada ceza sahası çevresinde gereksiz faullerden kaçınmak, Suárez’in ön direkteki hareketlerini kontrol etmek ve Sporting’in ikinci toplarını toplamak şart. Diğer kalede ise Gabriel Sara’nın servisleriyle Abdülkerim-Davinson ikilisi, Galatasaray’ın duran toplardaki en ciddi üstünlüğü olabilir. Böylesine dengeli deplasmanlarda tek bir korner, seksen dakikalık taktik tartışmanın sonucunu değiştirebilir.

Okan Buruk bu stadın hafızasında zaten var. Başakşehir’le 2020’de Lizbon’daki 3-1’lik yenilginin rövanşını 4-1 kazanarak Sporting’i elemişti. Ardından göreve gelen Rúben Amorim, Portekiz ekibinin 19 yıllık şampiyonluk hasretini bitirmişti. Buruk’un “Sporting’in şampiyonluğunda benim de payım var” şakası hoş bir tarih notu; fakat yarın geçmişin ironisi değil, bugünün organizasyonu konuşacak. Galatasaray’ın oyuncu kalitesi bu maçı kazanmasına yeter; Avrupa yolculuğunun yönünü ise yetenekten çok mesafeler, sabır ve ortak akıl belirleyecek. İlk maç sezonu bitirmez ama takımın Avrupa’ya hangi dille konuşacağını ele verir. Yarın gece skor tabelası üç puanı, bir puanı ya da hayal kırıklığını yazabilir; asıl hüküm başka yerde verilecek: Galatasaray cesaretini deplasmana taşıyabildi mi, yıldızları eksildiğinde fikri ayakta kalabildi mi? Çünkü Avrupa hatırayı selamlar, büyük isimleri tanır; fakat kapıdan içeri yalnızca oyunu alır.