Kendimce... Yazılar

Hicri Uluçay

yazar@objektifkocaeli.com

Yazarın tüm yazıları

CUMARTESİ YAZILARI UMUT, İYİMSERLİK DEĞİLDİR

Çünkü hayat, önümüzdeki virajın arkasında ne olduğunu hiçbir zaman söylemez. Bazen yürürüz ve yol gerçekten açılır; bazen karşımıza başka bir yokuş çıkar, bazen beklediğimiz kapı hiç açılmaz, bazen de yıllarca ulaşmaya çalıştığımız yerin aslında gitmemiz gereken yer olmadığını çok sonra anlarız.

İşte umut tam da bu belirsizliğin içinde anlam kazanır.

Umut, yarının mutlaka güzel olacağına inanmak değildir. Umut, bugünün yarının tek ihtimali olmadığını bilmektir.

Bu ikisi arasında küçücük gibi görünen ama insan hayatını değiştirecek kadar büyük bir fark vardır. İyimserlik bazen gözlerini kapatıp “Bir şey olmaz” diyebilir; umut ise gözlerini sonuna kadar açar, olanı görür, tehlikeyi bilir, acıyı inkâr etmez ama yine de “Başka türlü olabilir” deme cesaretini kaybetmez.

İnsanlık bu soruyu bugün sormaya başlamadı. Binlerce yıl önce anlatılan Pandora söylencesinde, Pandora’nın açtığı kaptan insanlığın başına bela olacak kötülükler dünyaya yayılır; hastalıklar, acılar ve türlü sıkıntılar dışarı çıkar, kapta ise Elpis kalır. Eski Yunancadaki bu sözcük çoğunlukla “umut” ya da “beklenti” diye yorumlanır ve belki de söylencenin en ilginç tarafı tam buradadır: Bunca kötülüğün ardından geriye neden bu kalmıştır?

Belki cevap “iyi günler mutlaka gelecek” kadar kolay değildir.

Belki geriye kalan şey ihtimaldir.

İnsanın başına gelenle, başına gelebilecek olan arasındaki o küçücük mesafe…

Çünkü insan yalnızca bugün sahip olduklarıyla yaşamaz; henüz gerçekleşmemiş ihtimallerle de yaşar. Hastane koridorunda bekleyen birinin kapının açılmasını beklemesi, sınava yeniden hazırlanan gencin masasının başına oturması, işini kaybeden insanın ertesi sabah yeniden dışarı çıkması, yıllarca emek verdiği işte başarısız olan birinin bir kez daha denemesi hep aynı görünmez cümleyi taşır:

“Burası son durak olmayabilir.”

Fakat umudu anlamak için Olimpos’un tanrılarına veya binlerce yıllık söylencelere gitmeye bile gerek yoktur. Anadolu’da herhangi bir tarlanın kenarında birkaç dakika durmak yeter.

Çiftçi avucuna tohumu alır, toprağı açar, tohumu içine bırakır ve üzerini yeniden toprakla örter. Dışarıdan bakıldığında yaptığı şey neredeyse bir çelişkidir; elinde bulunan şeyi karanlığa gömmektedir. Üstelik toprağın altında artık onu göremez. Yağmurun zamanında yağıp yağmayacağını, güneşin yeterince görünüp görünmeyeceğini, dolunun düşüp düşmeyeceğini, ürünün hastalanıp hastalanmayacağını da bilemez.

Ama eker.

Çünkü tohumu toprağa kaybetmek için değil, çoğalabileceğine inandığı için bırakır.

Belki umut için bundan daha güzel bir tarif bulmak zordur:

Umut, insanın elindeki son tohumu toprağa bırakabilecek cesareti gösterebilmesidir.

Dikkat edin, çiftçi gökyüzünden garanti istemez. Yağmurla sözleşme imzalamaz, güneşten taahhüt almaz, toprağın ona borçlu olduğunu da düşünmez. Yalnızca bildiği bir şey vardır: Tohumu avucunda tutarsa hiçbir şey olmayacaktır; toprağa bırakırsa en azından bir ihtimal vardır.

İşte iyimserlikle umudun yolları burada ayrılır.

İyimserlik bazen evin penceresinden gökyüzüne bakıp “Yağmur yağacaktır” diyebilir.

Umut ise tarlaya gider, tohumu eker ve “Yağmur yağmayabilir ama benim yapabileceğim şey bu” der.

Çünkü gerçek umut beklemekten çok eylemle ilgilidir.

Bir öğretmenin yıllardır aynı heyecanla sınıfın kapısını açması bundandır. Bir doktorun en zor vakada bile yapabileceği son şeyi yapması bundandır. Bir esnafın kötü geçen bir günün ardından ertesi sabah kepengini yeniden kaldırması, bir annenin çocuğuna yüzüncü kez aynı şeyi sabırla anlatması, bir insanın bütün hayal kırıklıklarına rağmen yeniden bir başkasına güvenebilmesi bundandır.

Hepsi geleceğe bırakılmış küçük tohumlardır.

Belki filizlenirler.

Belki filizlenmezler.

Ama insanı insan yapan şeylerden biri de sonucu garanti olmadığı hâlde iyi olanı yapabilmesidir.

Eski Anadolu evlerinin avlularında, köy meydanlarında ve yol kenarlarında bugün bile yaşlı ağaçlara rastlarız. Onları diken insanların büyük bölümü artık hayatta değildir. Belki o ağacın bugünkü gölgesini hiç görmediler, altında çay içmediler, dallarındaki kuşların sesini duymadılar.

Yine de diktiler.

Çünkü bazı insanlar yalnızca yaşayacakları günler için değil, kendilerinden sonra gelecek insanların ihtimalleri için de emek verirler.

Bir ağaç dikersiniz, gölgesinde tanımadığınız biri oturur. Bir çeşme yaptırırsınız, suyunu yıllar sonra adını hiç bilmeyeceğiniz bir yolcu içer. Bir çocuğa bir şey öğretirsiniz, o çocuk büyür ve öğrendiğini başka birine aktarır. Bir insanın zor gününde omzuna dokunursunuz, belki yıllar sonra o insan başka birinin elinden tutar.

İyiliğin de umut gibi ilginç bir tarafı vardır:

Nereye kadar gideceğini yapan kişi bilemez.

Belki insanın dünyada bıraktığı en güzel izler de sonucunu kendisinin göremediği işlerdir.

Fakat bütün bunları söylerken hayatı romantikleştirmemek gerekir. Çünkü hayat, her tohumu filizlendiren cömert bir tarla değildir. Bazen bütün emeğinize rağmen ürün alamazsınız, bazen yıllarca beklediğiniz kapı açılmaz, bazen doğru olanı yaptığınız hâlde kaybedersiniz.

Umut tam da bu nedenle değerlidir.

Eğer sonuç garanti olsaydı zaten umuda ihtiyaç kalmazdı.

İnsanın umut ettiği yer, bildiği yer değildir; bilmediği ile yapabileceği arasındaki yerdir.

Hayatımız boyunca önümüze çıkan şeylerin büyük bölümünü de biz seçmiyoruz. Hangi ailede doğacağımızı, hangi çağda yaşayacağımızı, yolumuzun kimlerle kesişeceğini, bazı kayıpları, bazı ayrılıkları, başkalarının bize karşı davranışlarını ve hayatın hiç beklemediğimiz anda önümüze koyduğu dönemeçleri belirleyemiyoruz.

Hayat bazen bizim oyumuzu almadan karar veriyor.

Fakat bütün bunların arasında bize küçücük ama son derece değerli bir alan bırakıyor:

Karşılığımızı.

Başımıza gelen her şeyi seçemeyebiliriz ama başımıza gelenlerin bizi nasıl bir insana dönüştüreceği konusunda tamamen çaresiz değiliz. Acı çektiğimiz için başkasının acısına sırtımızı mı döneceğiz, yoksa onu daha iyi mi anlayacağız? Güç elde ettiğimizde başkalarına hükmetmek için mi kullanacağız, yoksa birinin ayağa kalkmasına yardım etmek için mi? Haksızlığa uğradığımızda biz de haksızlık yapmayı mı öğreneceğiz, yoksa adaletin kıymetini daha iyi mi anlayacağız?

Belki insanın gerçek seçimleri, önündeki seçeneklerin çok olduğu zamanlarda değil, seçeneklerinin azaldığı zamanlarda ortaya çıkar.

Çünkü rahat günlerde umut etmek kolaydır.

Asıl mesele, gökyüzünde tek bulut yokken tohumu toprağa bırakabilmektir.

Asıl mesele, kapının açılacağına dair hiçbir işaret yokken başka bir kapının bulunabileceğini düşünebilmektir.

Asıl mesele, dünyanın bütün gürültüsüne rağmen insanın içindeki merhameti kaybetmemesidir.

Bu yüzden umut, pembe gözlük takmak değildir. Karanlığı inkâr etmek hiç değildir. Tam tersine, umut bazen karanlığı herkesten daha açık görmek ama ona son söz hakkını vermemektir.

Belki bugün ihtiyacımız olan şey de daha fazla iyimserlik değil, daha gerçekçi bir umut duygusudur.

Güzel olmayanı güzelmiş gibi göstermeyen, acıyı küçümsemeyen, yenilgiyi inkâr etmeyen ama bütün bunların değişmez olduğuna da teslim olmayan bir umut…

Çünkü dünya yalnızca büyük kararlarla değişmez. Bazen bir öğretmenin tek bir öğrenciden vazgeçmemesiyle, bir insanın başka bir insanın acısına kayıtsız kalmamasıyla, bir komşunun uzun zamandır görmediği komşusunun kapısını çalmasıyla, hiç tanımadığımız biri için yaptığımız küçücük bir iyilikle değişir.

Belki dünya bütünüyle değişmez.

Ama bir insanın dünyası değişir.

Ve bazen bir insanın dünyasını değiştirmek, sandığımızdan çok daha büyük bir iştir.

Şimdi yeniden o çiftçiye dönelim.

Avucunda küçücük bir tohum var.

Önünde toprak.

Üstünde belirsiz bir gökyüzü.

Yağmurun garantisi yok, hasadın garantisi yok, yarının ne getireceğinin garantisi hiç yok.

Ama eğiliyor.

Toprağı aralıyor.

Ve tohumu bırakıyor.

Belki insanın binlerce yıldır yaptığı en sessiz ama en büyük meydan okumalardan biridir bu.

Çünkü o hareket aslında şunu söylüyor:

“Bugün gördüğüm dünya, yarın mümkün olan dünyanın tamamı değildir.”

İşte umut budur.

Karanlık yokmuş gibi davranmak değil; karanlığın, hikâyenin son cümlesi olduğuna razı olmamaktır.

Hayat önümüze ne çıkaracak, hepsini seçemeyiz. Yağmuru çağıramayız, bütün kapıları açamayız, bütün kayıpları önleyemeyiz.

Ama hâlâ bir seçimimiz var.

Avucumuzdaki tohumu korkuyla saklayabiliriz.

Ya da toprağa bırakabiliriz.

Çünkü insan bazen yolun açılacağına değil, yolun burada bitmediğine inanarak yürür.

Ve belki umut dediğimiz şey, tam da o yürüyüşün kendisidir.

Yorum yaz

Yorumu gönder

UYARI: Bu içeriğe yorum yazarak Topluluk Kuralları'nı kabul etmiş bulunuyor ve bu alana yaptığınız yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan tüm yorumlardan site yönetimi hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

YORUMLAR

• Toplam 1 yorum

KıbrıslıZenon 00:02 - 23 Ağustos 2026

Umut etmek, kaçınılmaz olanı kabullenmeyi geciktiren felsefi bir illüzyona dönüşebilir. Sistemik ve adaletsiz engeller karşısında bireye sürekli “ne olursa olsun tohum ek” telkininde bulunmak, onu adaletsizlikle mücadele etmek yerine çaresizce duruma uyum sağlamaya iter. Nitekim Pandora’nın kutusundan saçılan felaketlerin ardından dipte kalan umut, acıyı dindiren bir şifa olmaktan çıkıp insana işkenceyi uzatacak kadar yaşama arzusu veren bir cezaya dönüşür.

0 Beğendim

0 Beğenmedim