Mimar Sinan’ın İzmit’teki Sessiz İmzası Mimar Sinan’ın İzmit’teki Sessiz İmzası

Yeni Cuma Camii’ne Her Gün Bakıyoruz… Peki Gerçekten Görebiliyor muyuz?“Bir şehrin büyüklüğü, yalnızca yükselen binalarıyla değil; yüzyıllardır ayakta kalan eserlerine gösterdiği saygıyla ölçülür.”

Her sabah önünden geçiyoruz. Kimimiz işe yetişme telaşıyla, kimimiz otobüs beklerken, kimimiz de cuma namazına giderken… Başımızı kaldırıp kubbesine bakıyoruz belki ama çoğumuz onun bize anlattığı hikâyeyi bilmiyoruz.

İzmit’in simgelerinden biri olan Yeni Cuma Camii, resmî adıyla Pertev Paşa Camii, yalnızca bir ibadet mekânı değildir. Aynı zamanda Osmanlı’nın büyük mimarı Mimar Sinan’ın Kocaeli’ndeki bilinen tek eseridir. Bu bilgi bile, her gün yanından geçtiğimiz yapıya bambaşka bir gözle bakmamız için yeterlidir.

Bir şehri gerçekten tanımak istiyorsanız, önce onun taşlarını tanımalısınız. Çünkü taşlar sadece duvar örmez; bir medeniyetin aklını, estetik anlayışını ve yaşam biçimini de geleceğe taşır. Yeni Cuma Camii, beş asırdır bunu sessizce yapmaya devam ediyor.

16. yüzyılda Osmanlı Devleti’nin en güçlü dönemlerinden birinde, devletin önemli isimlerinden Pertev Mehmet Paşa, İzmit’e kalıcı bir eser kazandırmak ister. Bu görev ise dönemin başmimarı Mimar Sinan’a verilir. Sinan, yalnızca bir cami inşa etmez; medresesi, imareti, hamamı, kervansarayı ve diğer sosyal yapılarıyla bir külliye tasarlar. O günün anlayışında bir külliye, sadece ibadet edilen bir yer değil; eğitimin, dayanışmanın, ticaretin ve sosyal hayatın merkezidir.

Peki neden İzmit?

Çünkü İzmit, yüzyıllar boyunca İstanbul’u Anadolu’ya bağlayan en önemli ticaret yollarından biri üzerinde bulunuyordu. Doğudan gelen kervanlar burada konaklıyor, tüccarlar alışveriş yapıyor, yolcular dinleniyor ve ilim yolcuları medreselerde eğitim görüyordu. Bugün araçlarımızla geçtiğimiz yolların bir kısmında, bir zamanlar deve kervanlarının ayak izleri vardı.

Halk arasında neden “Yeni Cuma” adıyla anıldığını da çoğumuz bilmeyiz. Yapıldığı dönemde şehrin cuma namazı kılınan yeni büyük camisi olduğu için halk bu ismi benimsedi. Aradan yaklaşık dört buçuk asır geçti, şehir büyüdü, nesiller değişti; fakat isim değişmedi. Çünkü şehirlerin de insanlar gibi hafızası vardır.

Bu eser; depremler gördü, yangınlar yaşadı, işgal yıllarına tanıklık etti. Cumhuriyet’in kuruluşunu, sanayileşen İzmit’i ve hızla büyüyen Kocaeli’ni sessizce izledi. Binlerce düğüne, cenazeye, bayram sabahına ve cuma namazına şahit oldu. İnsanlar değişti, şehir değişti; ama Mimar Sinan’ın imzası dimdik ayakta kaldı.

Bugün dünyanın dört bir yanından insanlar, Mimar Sinan’ın eserlerini görmek için Türkiye’ye geliyor. Biz ise çoğu zaman kendi şehrimizdeki bu büyük mirasın önünden aceleyle geçiyoruz. Oysa bir şehri sevmek, önce onun hikâyesini bilmektir. Çünkü tanımadığımız mirası koruyamayız.

Kocaeli, sanayisiyle, üretimiyle ve dinamizmiyle Türkiye’nin en önemli şehirlerinden biridir. Ancak onu asıl zengin yapan, yüzyıllardır taşıdığı tarih ve medeniyet mirasıdır. Yeni Cuma Camii de bu mirasın en değerli emanetlerinden biridir.

Bir dahaki sefere önünden geçerken birkaç dakikanızı ayırın. Kubbesine bakın. Avlusunda oturun. Taşlarına dikkatle dokunun. Belki o zaman sadece bir camiyi değil, beş asır önce Mimar Sinan’ın İzmit’e bıraktığı sessiz imzayı da hissedersiniz.

Çünkü şehirler, geçmişini unutmayan insanların omuzlarında yükselir. Ve bir şehir, tarihine sahip çıktığı ölçüde geleceğine güvenle yürür.

Yazarın tüm yazıları